Kazakhstan

16 grudnia 1991 roku w historii kazaskiego narodu był dniem epokowego zdarzenia—Kazachstan uzyskał niepodległość.

Państwo Kazachstan wkroczyło w drugie dziesięciolecie wolnego rozwoju. Według ogólnie przyjętych kryteriów nie jest to długi czas, ale w tym okresie wprowadzono daleko idące polityczne i ekonomiczne przemiany. Kazaskiemu narodowi udało się zrobić najważniejsze—stworzyć solidne podstawy swojej państwowości, zachować i wzmocnić jedność narodową, zgodność etniczną i wyznaniową, stworzyć warunki do przejścia od totalitaryzmu do wolności, demokracji i dostojnego życia.

Na obecnym etapie rozwoju wysiłki rządu skierowane są przede wszystkim na zachowanie osiągniętej jedności i zgodności w wielonarodowej społeczności, na stały rozwój demokratycznych instytucji i praw człowieka.

Kazakhstan

Dane geograficzne

Kazachstan znajduje się w środkowej Azji w sercu euroazjatyckiego kontynentu.

Zajmuje powierzchnię 2.724.900 kilometrów kwadratowych (1.049.150 mil kwadratowych). Ze względu na wielkość obszaru Kazachstan jest na dziewiątym miejscu na świecie po Rosji, Chinach, Stanach Zjednoczonych, Argentynie, Brazylii, Kanadzie, Indii i Australii. Natomiast wśród państw WNP zajmuje miejsce drugie. Terytorium Kazachstanu jest dwanaście razy większe od terytorium 12 krajów Unii Europejskiej.

Kazachstan graniczy z Chińską Republiką Ludową na długości 1460 km, z Kirgistanem – 980 km, z Turkmenistanem – 380 km, z Uzbekistanem – 2300 km i z Federacją Rosyjską – 6467 km. Ogólna długość granic Kazachstanu wynosi prawie 12,2 tysięcy kilometrów, wliczając w to 600 km wybrzeża Morza Kaspijskiego (na zachodzie).

Klimat kraju jest wybitnie kontynentalny. Średnia temperatura stycznia waha się między –19 i –4 stopni Celsjusza, a średnia temperatura lipca między +19 i +26°C. Najniższe temperatury zimą dochodzą do –45°C a latem najwyższe do +30°C.

Liczba ludności – 14,841 miliona (stan na dzień 01.01.2001 r). Gęstość zaludnienia wynosi 5,5 osoby na 1 kilometr kwadratowy.
Od dnia 10 grudnia 1997 roku stolicą Kazachstanu jest miasto Astana.

Kazachstan jest podzielony na 14 prowincji (05.05.97), 85 miast z czego 40 podlega władzy centralnej i prowincjonalnej, 160 regionów, 10 regionów w miastach, 195 wsi, 2150 okręgów wiejskich.
Językiem oficjalnym jest kazaski, natomiast w organach państwowych i samorządach używa się języka rosyjskiego.

Waluta: tenge, 1 tenge = 100 tiyinów, została wprowadzona 15 listopada 1993 roku.

Świętem narodowym w Republice Kazachstanu jest Dzień Niepodległości—16-17 grudnia.

Świętami państwowymi są: 1-2 stycznia (Nowy Rok), 8 marca (Międzynarodowy Dzień Kobiet), 22 marca (Nauryz—Święto Wiosny), 1 maja (Święto Jedności Narodu Kazaskiego), 9 maja (Dzień Zwycięstwa), 30 sierpnia (Dzień Konstytucji), 25 października (Dzień Republiki).

Ustrój polityczny

Republika Kazachstanu jest państwem demokratycznym i świeckim z systemem socjalnym. Kazachstan jest państwem prawa, gdzie najwyższymi wartościami są człowiek, jego życie, prawa i wolność.

Kazachstan jest unitarnym/jednolitym państwem z prezydentem na czele.

Prezydent Republiki Kazachstanu jest Głową Państwa, najwyższym rangą urzędnikiem, który określa podstawowe kierunki polityki wewnętrznej i zagranicznej i reprezentuje Kazachstan w stosunkach wewnętrznych i międzynarodowych.

Prezydent Republiki Kazachstanu jest wybierany zgodnie z konstytucją przez pełnoletnich obywateli Republiki podczas ogólnych, równych, bezpośrednich i tajnych wyborów. Okres kadencji trwa siedem lat.

10 stycznia 1999 roku Prezydentem Republiki Kazachstanu został wybrany Nursułtan Nazarbajew. Głosowało na niego 79,78 procent Kazachów biorących udział w wyborach.
Parlament Republiki Kazachstanu jest najwyższym organem państwowym/reprezentacyjnym pełniącym rolę ustawodawczą. Parlament składa się z dwóch izb – Senatu i Mazilisa (Niższa Izba Parlamentu).

Okres kadencji deputowanych do Senatu wynosi sześć lat, a do Mazilisa—pięć lat.

Deputowani do Parlamentu, na równi z Rządem, mają prawo inicjatywy ustawodawczej. Jest ono realizowane wyłącznie w Mazilisie.

Zgodnie z Konstytucją Rząd Republiki Kazachstanu posiada władzę wykonawczą, stoi na czele organów wykonawczych i kieruje ich działaniami.

Rząd tworzy Prezydent na wniosek Premiera w ciągu dziesięciu dni od mianowania Premiera. Rząd w całej swej działalności odpowiada przed Prezydentem i jest również odpowiedzialny przed Parlamentem ze swojej działalności.

Członkowie Rządu składają przysięgę przed narodem i Prezydentem Republiki Kazachstanu.

Zasoby naturalne Kazachstanu

W Kazachstanie znajduje się wiele użytecznych minerałów. Ze 105 pierwiastków chemicznych znajdujących się na Tablicy Mendelejewa w Kazachstanie znajduje się 99, zbadanych jest 70 a 60 jest wykorzystywanych w przemyśle.

W chwili obecnej znane są 493 złoża, w których znajduje się 1225 rodzajów rud minerałów. Kazachstan znajduje się na pierwszym miejscu na świecie pod względem znanych złóż cynku, wolframu i barytu; drugie miejsce pod względem srebra, ołowiu i chromitów; trzecie miejsce na świecie pod względem miedzi i fluorytu; czwarte pod względem molibdenu oraz szóste pod względem złota.

Pod względem ilości użytecznych rud minerałów, Kazachstan zajmuje wiodące miejsce wśród państw WNP: pierwsze miejsce pod względem rud chromu i ołowiu, drugie pod względem zapasów ropy naftowej, srebra, miedzi, manganu, cynku, niklu i złóż fosforytów oraz trzecie pod względem gazu ziemnego, węgla, złota i cyny.

Pod względem wydobycia srebra, chromitów, ołowiu i cynku Kazachstan zajmuje pierwsze miejsce, drugie miejsce pod względem wydobycia ropy naftowej, węgla, miedzi, niklu i fosforytów, trzecie pod względem wydobycia złota.

Kazachstan ma do dyspozycji znaczne złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, które znajdują się na zachodzie kraju. Dzięki tym złożom, Kazachstan można zaliczyć do grona państw stanowiących największych producentów ropy naftowej i gazu ziemnego.

W chwili obecnej znanych jest 14 potencjalnych złóż rozłożonych praktycznie na całym terytorium Kazachstanu, gdzie na razie znanych jest 160 pól naftowych i gazu, a zapasy ropy naftowej wynoszą 2,7 miliarda ton. Jednak w żadnym wypadku wszystkie te zagłębia, nie mówiąc już o całych złożach, są eksploatowane. W przypadku umiejętnego korzystania i eksploatacji złóż,

Kazachstan pod względem swojego potencjału naftowego nie ustępowałby miejsca Arabii Saudyjskiej, Kuwejtowi ani Zjednoczonym Emiratom Arabskim.

Zdjęcia z ostatnich lat zrobione z kosmosu, jak i naziemne badania pozwalają przypuszczać, że główne, działające w Zachodnim Kazachstanie złoża ropy naftowej przy brzegu Morza Kaspijskiego –

Tengiz, Prorva, Kalamkaz i Karażanbas (ang.: Kalamkas, Karazhambas) – stanowią jedynie przedpole potężnych pokładów, których jądro znajduje się w północnej części Morza Kaspijskiego. Te zapasy są bardzo ostrożnie szacowane na 3 do 3,5 miliardów ton ropy naftowej i na 2 do 2,5 trylionów metrów sześciennych gazu ziemnego.

Zdaniem ekspertów zapasy ropy naftowej, łącznie z odkrytymi i potencjalnymi złożami na stałym lądzie, stanowią ponad 6,1 miliardów to, a zapasy gazu 6 trylionów metrów sześciennych. Natomiast największe roczne wydobycie wynosi jedynie 30,6 milionów ton ropy naftowej i 11,5 miliardów metrów sześciennych gazu. Roczne potrzeby Kazachstanu są szacowane na jedynie 18 do 20 ton ropy naftowej, 500 tysięcy olejów smarowniczych i 16 do 18 miliardów metrów sześciennych gazu.

W Kazachstanie znajduje się znaczna część światowych zapasów rud miedzi i polimetalicznych, niklu, wolframu, molibdenu i wielu innych rzadkich metali oraz metali ziem rzadkich. Wyjątkowo ważne znaczenie na świecie mają złoża rud żelaza, manganu i chromitu znajdujące się w Kazachstanie, których to złoża plasują go w czołówce światowej.

Dzisiaj w Kazachstanie prognozuje się, że jest około 300 znaczących pokładów złota, z których zbadano dokładnie 173 miejsca. Wśród nich są takie, w których znajdują się diamenty o dużym znaczeniu dla przemysłu jubilerskiego. Przy poważnych inwestycjach Kazachstan dosłownie za kilka lat jest w stanie wydobywać rocznie 100 ton złota w porównaniu do obecnego poziomu wydobycia 11,515 ton, które już teraz dają mu szóste miejsce na świecie ze względu na wydobycie złota.